Η ΕΙΣΗΓΗΣΗ Ε. ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 16 ΚΑΙ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΜΗ ΚΡΑΤΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙ ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΟΤΙ ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΕΙ ΣΤΗΡΙΞΗ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΣΟΚ

 Με ιστορικά, νομικά, πολιτικά και αναπτυξιακά επιχειρήματα ο Εισηγητής της Πλειοψηφίας Ευριπίδης Στ. Στυλιανίδης απάντησε πειστικά σε κάθε πτυχή της επιχειρηματολογίας της Αντιπολίτευσης. 

Η Ευρωπαϊκή Έννομη Τάξη και η Νομολογία του Δικαστηρίου Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Συμβουλίου της Επικρατείας δημιουργούν ένα νέο περιβάλλον που δικαιώνει τους αγώνες για εκπαιδευτική ποιότητα και σπάσιμο του κρατικού μονοπωλίου στην Ανώτατη Εκπαίδευση και παράλληλα συμβάλλει στη διεύρυνση της ελευθερίας της νέας γενιάς Ελλήνων στην εκπαιδευτική του επιλογή.

 

Η ενδιαφέρουσα εξέλιξη στη συζήτηση της Επιτροπής της Βουλής είναι η αλλαγή της στάσης του ΠΑΣΟΚ που η επίσημη θέση του που κατατέθηκε ήδη

στην Προτείνουσα Βουλή έχει μεταβληθεί υπέρ των Μη Κρατικών- Μη Κυβερνητικών Πανεπιστημίων, γεγονός που χαιρετίζει με ικανοποίηση ο Εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας.

 

Ειδικότερα η εισήγηση της Πλειοψηφίας έχει ως εξής:

 

 

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗ 2η ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΣΑΣ ΒΟΥΛΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 16

 

του Δρ. Ευριπίδη Στ. Στυλιανίδη

Βουλευτή Ροδόπης Νέας Δημοκρατίας,

Εισηγητή της Πλειοψηφίας στη Συνταγματική Αναθεώρηση του 2026, Καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου Νομικής Σχολής Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου

 

 

Κύριε Πρόεδρε,

Κυρίες και Κύριοι,

 

Άρθρο 16 παρ. 1, 2, 3

Η προστασία της εθνικής σημαίας και της Ελληνικής Γλώσσας

 

Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω από δύο σημαντικά ταυτοτικά ζητήματα που αφορούν εμβληματικά τον σκληρό πυρήνα της εθνικής και της πολιτιστικής μας ταυτότητας. Αυτά είναι αντίστοιχα η συνταγματική προστασία της Ελληνικής Σημαίας και της Ελληνικής Γλώσσας.

 

○     Ελληνική Σημαία

 

Η σημασία αυτής της θεσμοθέτησης αυξάνεται στη σημερινή διεθνή πραγματικότητα, ενόψει μιας ισοπεδωτικής παγκοσμιοποίησης που επιδιώκει να κλωνοποιήσει τις πολιτιστικές και εθνικές ταυτότητες και να ομογενοποιήσει τα οικονομικοπολιτικά μοντέλα, προσχωρώντας σε ένα ιδιότυπο δικαιωματισμό και ένα διαλυτικό διεθνισμό. Σε αυτή τη συγκυρία επομένως έχει αξία να προστατεύσουμε θεσμικά τα σύμβολα της ταυτότητας μας.

 

Το φαινόμενο αυτό αποτελεί απειλή όχι μόνο για τις ευάλωτες εθνικές ταυτότητες, αλλά και για την προοπτική της Ευρωπαϊκής Κοινοπολιτείας, διότι απειλείται ο βασικός πλούτος της Ευρωπαϊκής Ιδέας που είναι μια Κοινή Ταυτότητα που θα συνθέτει τα καλύτερα στοιχεία των εθνικών πολιτισμών, δηλαδή η Ευρώπη των Πατρίδων. Αυτή η διαπολιτισμική Ευρώπη είναι πλούτος και δύναμη που δεν πρέπει να καταστραφεί, αλλά να αναδειχθεί ως διεθνές συγκριτικό πλεονέκτημα της ΕΕ.

 

Η Νέα Δημοκρατία προτείνει την προστασία της Ελληνικής Σημαίας στο άρθρο 16 παρ. 2 ως διαχρονικό σύμβολο του έθνους και του Ελληνικού Πολιτισμού :

 

H εθνική σημαία αποτελεί σύμβολο της κυριαρχίας και της ενότητας της Πατρίδας μας. Ενσωματώνει τις αξίες και την ιστορική συνέχεια του έθνους.

 

Η κατοχύρωση της στο Σύνταγμα έχει ύψιστη συμβολική σημασία και ενισχύει την προστασία της σημαίας από πράξεις που μπορεί να τη βεβηλώσουν σαν αυτές που βιώσαμε στο παρελθόν, όπως το κάψιμο της ενώπιον του Άγνωστου Στρατιώτη.

 

Τα περισσότερα κράτη-μέλη της ΕΕ έχουν κατοχυρώσει συνταγματικά τη σημαία τους. Μόνο 8 από τα 27 κράτη-μέλη δεν κάνουν αναφορά στη σημαία στο σύνταγμά τους (Βέλγιο, Δανία, Ελλάδα, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Πολωνία, Σουηδία, Φινλανδία).

 

 

 

○     Ελληνική γλώσσα

 

Η γλώσσα αποτελεί φορέα του πολιτισμού και της εθνικής κληρονομιάς. Η συνταγματική της κατοχύρωση αναδεικνύει τη σημασίας της και αναβαθμίζει την προστασία της στο ανώτατο επίπεδο. Η ελληνική γλώσσα λειτουργεί ως εργαλείο μελέτης της ιστορικής ρίζας του πολιτισμού μας. Είναι η γλώσσα της κλασικής παιδείας, της φιλοσοφίας, της επιστήμης, της δημοκρατίας, του Χριστιανικού Ευαγγελίου αλλά και ο ζωντανός δεσμός με τον Οικουμενικό Ελληνισμό.

 

●     Ωστόσο, στο σημερινό παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, η γλώσσα διατρέχει κινδύνους, όπως πχ. η τεράστια πολιτισμική επίδραση που ασκούν κάποιες χώρες και η εισροή ξένων όρων στο καθημερινό μας λεξιλόγιο (greeklish) που καθιστούν αναγκαία τη λήψη προληπτικών μέτρων.

 

●     Επίσης, ένας σύγχρονος κίνδυνος για τη γλώσσα προέρχεται από την εξέλιξη της τεχνολογία. Τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα εκπαιδεύονται σε ξένες γλώσσες, κυρίως στα αγγλικά, γεγονός που οδηγεί σε αγγλική γλωσσική κυριαρχία και θέτει σε διακινδύνευση τις ιδιαιτερότητες και τις ποικίλες αποχρώσεις των άλλων γλωσσών.

 

●     Στην ΕΕ, η πλειονότητα των κρατών-μελών έχει κατοχυρώσει συνταγματικά επίσημη ή κρατική ή εθνική γλώσσα. Μόνο 8 από τα 27 κράτη-μέλη δεν κάνουν αναφορά σε γλώσσα στο σύνταγμά τους (Γερμανία, Δανία, Ελλάδα, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Σουηδία, Τσεχία). Είναι χαρακτηριστικό ότι η Ελληνική γλώσσα προστατεύεται και από ξένα Συντάγματα, όπως αυτό της Νοτιοαφρικανικής Ένωσης.

 

●     Επιπλέον, υπάρχουν κράτη που έχουν προσδώσει στην προστασία της γλώσσας συνταγματική περιωπή. Το Γαλλικό Σύνταγμα δεν κατοχυρώνει τη γαλλική γλώσσα απλά συνταγματικά αλλά και με το Διεθνή Οργανισμό της Γαλλοφωνίας την έχει μετεξελίξει σε εφυές εργαλείο άσκησης εξωτερικής πολιτικής και εθνικής πολιτιστικής διπλωματίας.

 

●     Η Πορτογαλία στο άρθρο 9 παρ. 6 του πορτογαλικού συντάγματος, όπως τροποποιήθηκε το 1982, προβλέπει ότι στα θεμελιώδη καθήκοντα του κράτους είναι η διασφάλιση της διδασκαλίας και της διαρκούς αναβάθμισης της πορτογαλικής γλώσσας, η προάσπιση της χρήσης και η προώθηση της διάδοσής της διεθνώς.

 

●     Η σημασία της υπεράσπισης και της διεθνούς ανάδειξης της Ελληνικής γλώσσας καθίσταται εθνικό αλλά και πανανθρώπινο χρέος. Δεν είναι τυχαίο ότι το πρώτο μέτρο που υλοποίησε ο Γάλλος Πρόεδρος Μακρόν μετά την αρχική εκλογή του, ήταν η επαναφορά των αρχαίων ελληνικών και των λατινικών στα ανθρωπιστικά Γυμνάσια της Γαλλία μετά από μαζικές κινητοποιήσεις των Γάλλων διανοουμένων.

 

●     Επίσης η αξία της Ελληνικής γλώσσας ταρακούνησε την AMAZON που και η ίδια φέρει όνομα από την ελληνική μυθολογία, με την παγκόσμια αντίδραση διανοουμένων κατά της πρόσφατης απόφασης της η πλατφόρμα Kindle Direct Publishing (KDP) —η οποία επιτρέπει σε ανεξάρτητους δημιουργούς να εκδίδουν και να πουλάνε τα βιβλία τους παγκοσμίως— να μην υποστηρίζει την ελληνική γλώσσα. Ευτυχώς το θέμα αποκαταστάθηκε με τη δέσμευση τόσο το συγκεκριμένο πρόγραμμα όσο και η ALEXA να χρησιμοποιούν το ελληνικό αλφάβητο και την Ελληνική γλώσσα.

 

●     Φέτος που η UNESCO τιμά την Ελληνική γλώσσα έχει σημασία να θυμηθούμε ότι ο εμπνευστής του Ελληνικού Συντάγματος του 1975 Κωνσταντίνος Καραμανλής έδωσε σκληρή διπλωματική μάχη και πέτυχε την αναγνώριση της Ελληνικής γλώσσας ως επίσημης γλώσσας της τότε ΕΟΚ και σήμερα ΕΕ.

 

Για τους λόγους αυτούς η Νέα Δημοκρατία προτείνει την εισαγωγή διάταξης στο άρθρο 16 παρ. 2 του Συντάγματος, ότι το κράτος μεριμνά για την προστασία, καλλιέργεια και διάδοση της ελληνικής γλώσσας.

 

 

 

Άρθρο 16 παρ. 4 επόμενα

 

 

1.    Το κρατικό μονοπώλιο στην Ανώτατη Εκπαίδευση

 

Η γραμματική και οριτζιναλιστική ερμηνεία της βούλησης του Συνταγματικού Νομοθέτη του 1975, που διαμορφώθηκε στο εθνικό και διεθνές περιβάλλον μιας άλλης εποχής, επέβαλε το κρατικό μονοπώλιο στην Ανώτατη Εκπαίδευση της Ελλάδας για 50 περίπου χρόνια. Τότε κεντρική αγωνία ήταν η μεταπολιτευτική Ελλάδα να ενισχύσει την ανεξαρτησία της από ξένα κέντρα και να αναπτύξει μια σύγχρονη εθνική παιδεία που θα διαμορφώνει τη ταυτοτική πολιτιστική συνείδηση και θα ενισχύει τις δυνατότητες της νέας γενιάς Ελλήνων, ενθαρρύνοντας την κοινωνική κινητικότητα και διασφαλίζοντας τις ίσες ευκαιρίες για όλους.

Το Σύνταγμα του 1975 έθεσε στο άρθρο 16 τρεις προϋποθέσεις για την ίδρυση και λειτουργία των ΑΕΙ επιδιώκοντας αυτούς ακριβώς τους στόχους:

 

●     Πρώτον η Παιδεία ως βασική αποστολή του κράτους κατά την παρ. 2, να παρέχεται αποκλειστικά από ιδρύματα που έχουν τη μορφή Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με πλήρη Αυτοδιοίκηση κατά την παρ. 5, τα οποία θα τελούν υπό την εποπτεία του Κράτους.

●     Δεύτερον να απαγορεύεται η σύσταση Ανωτάτων Σχολών από ιδιώτες κατά τη παρ. 8 εδ. 2.

●     Τρίτον να διασφαλίζεται ο δημόσιος δωρεάν χαρακτήρας της Παιδείας για όλους, όσοι εννοείται πέτυχαν με τις Πανελλαδικές εξετάσεις στη δημόσια Ανώτατη Εκπαίδευση. Ενθαρρύνεται μάλιστα η υποστήριξη φοιτητών που διακρίνονται ή έχουν ανάγκη από στήριξη ή ειδική προστασία ανάλογα με τις ικανότητες τους.

 

Στο χρόνο που μεσολάβησε από το 1975 μέχρι σήμερα θα μπορούσε η Πολιτεία υπερβαίνοντας την γραμματική και περιοριστική ερμηνεία να ερμηνεύσει πιο ανοιχτά το πνεύμα του Συντάγματος δίνοντας τη δυνατότητα δημιουργίας πανεπιστημίων και σε άλλα ΝΠΔΔ, όπως οι ΟΤΑ, η Εκκλησία, τα επιμελητήρια ή θα μπορούσε να ενθαρρύνει πιο τολμηρά σχήματα Σύμπραξης Δημοσίου και Ιδιωτικού Πανεπιστημίου (ΣΔΙΤ) δημιουργώντας το Μικτό Πανεπιστήμιο που συνδυάζει την σοβαρή υποδομή του δημοσίου με την ευελιξία του ιδιωτικού τομέα.

 

Η εμμονική ιδεοληπτική αντίδραση κάποιων πολιτικών δυνάμεων αλλά και οι προκαταλήψεις και τα συμφέροντα μέρους του καθηγητικού κατεστημένου που έμαθε να μονοπωλεί την «αυθεντία της γνώσης», προστάτεψαν για μισό αιώνα σχεδόν το κρατικό μονοπώλιο στην Ανώτατη Εκπαίδευση.

 

Εμπόδισαν κάθε προσπάθεια συντεταγμένης Συνταγματικής αλλαγής του άρθρου 16 στις αναθεωρητικές απόπειρες του 2001, 2007 και 2019 και πολέμησαν κάθε προσπάθεια εκσυγχρονισμού και απελευθέρωσης των εκπαιδευτικών επιλογών, οδηγώντας συχνά σε τέλμα την Δημόσια Ανώτατη Εκπαίδευση παρά τα φωτισμένα επιστημονικά μυαλά που διαθέτει, καθιστώντας «την Ελλάδα διεθνή νησίδα εκπαιδευτικού απομονωτισμού».

 

Την ώρα που γιγαντώνεται και απελευθερώνεται η διεθνής εκπαιδευτική αγορά που αυξάνεται κατά 7% ετησίως:

 

α) Η πατρίδα της Δημοκρατίας, αντί να διευρύνει, συρρίκνωσε το χώρο ελευθερίας στην εκπαιδευτική επιλογή των νέων ανθρώπων.

 

β) Η πατρίδα της Παιδείας εγκλώβισε τη γνώση στο μονοπώλιο της «αυθεντίας του κρατικού πανεπιστημίου».

 

γ) Η πατρίδα της Επιστήμης φυλάκισε την καινοτόμο έρευνα στο μονόδρομο του δημόσιου τομέα.

 

δ) Η πατρίδα του Πολιτισμού εξόρισε τους πολλούς καλούς επιστήμονες, καθηγητές, ερευνητές, φοιτητές, στερώντας τους τη δυνατότητα να ζήσουν και να προσφέρουν στον τόπο τους.

 

Για δεκαετίες κυριάρχησε η αντίληψη ότι εθνικό, κοινωνικό, αξιοκρατικό, λαϊκό είναι μόνο ότι είναι κρατικό. Ξεχάστηκε ότι τα μεγαλύτερα ιστορικά Πανεπιστήμια στην Ελλάδα τα δημιούργησαν και τα ανέδειξαν ιδιώτες, οι γνωστοί ως εθνικοί ευεργέτες.

 

 

 

2. Οι επιπτώσεις του κρατικού μονοπωλίου στην ανώτατη εκπαίδευση στους νέους

 

Οι επιπτώσεις αυτής της πολιτικής γίνονται ορατές πλέον στην εθνική οικονομία και τη διεθνή θέση της Ελλάδας με κυριότερο θύμα τη νεότερη γενιά. Πάνω από 51.138 Ελληνόπουλα έφυγαν για σπουδές στο εξωτερικό(ΟΟΣΑ), τουλάχιστον αυτοί που είχαν την οικονομική δυνατότητα, ενώ οι υπόλοιποι στερήθηκαν την ευκαιρία για μόρφωση. Επίσης χιλιάδες είναι οι ερευνητές, οι καθηγητές ή οι διακεκριμένοι επιστήμονες που δεν μπόρεσαν να επιστρέψουν στην πατρίδα μεταφέροντας φρέσκια τεχνογνωσία και νέα νοοτροπία, αν και το ήθελαν, λόγω κλειστού συστήματος.

 

Η Ελλάδα κατέστη η χώρα με τους περισσότερους εξόριστους επιστήμονες στον κόσμο αναλογικά με τον πληθυσμό της και η έκτη στον κόσμο σε απόλυτους αριθμούς μετά την Ν. Κορέα, τη Γερμανία, την Ιαπωνία, τη Γαλλία και την Τουρκία. Σήμερα φοιτούν 3300 Έλληνες φοιτητές στις ΗΠΑ, πάνω από 7.500 στη Μ. Βρετανία (είμαστε η 2η εθνικότητα μετά τους Κινέζους), 7.000 στη Γερμανία, 2.000 στη Γαλλία, 20.546 στην Κύπρο,

δηλαδή 1 εκατομμύριο ελληνικού πληθυσμού αντιστοιχεί σε 4784 φοιτητές που σπουδάζουν στο εξωτερικό.

 

 

Για πολλά χρόνια τώρα όχι μόνο οι αποτυχόντες των πανελλαδικών εξετάσεων, αλλά και οι επιθυμούντες να αποκτήσουν δεύτερο πτυχίο ή οι μεγαλύτερες ηλικίες που ήθελαν να σπουδάσουν διότι νεότεροι δυσκολεύονταν οικονομικά, δεν είχαν τη δυνατότητα παρά μόνο με κλήρωση στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, του οποίου η επιτυχία αποδεικνύει πόσες ευκαιρίες στη μόρφωση στέρησαν από τους Έλληνες πολίτες οι Δυνάμεις της Αδράνειας.

 

 

 

3. Η διεύρυνση της ελευθερίας επιλογών στο χώρο της ανώτατης εκπαίδευσης

 

Οι διεθνείς, ευρωπαϊκές και εθνικές εξελίξεις που συντελέστηκαν από το 1975 μέχρι σήμερα δημιουργούν ένα νέο περιβάλλον που συμβάλλει ώστε για πρώτη φορά να αναπτύσσονται τρεις παράλληλες έννομες τάξεις, η διεθνής, η ευρωπαϊκή και η εθνική. Η διεθνής και η ευρωπαϊκή είναι πλέον ιδιαίτερα επεμβατικές στην εσωτερική συνταγματική τάξη. Οι βασικές θεσμικές, πολιτικές και νομολογιακές μεταβολές που συντελέστηκαν και καθοδηγούν τον εφαρμοστή του δικαίου, νομοθέτη ή δικαστή, να προσαρμοστεί, ώστε να μην υπάρξει θραύση ενός ήδη οστεοποιημένου Συνταγματικού πλαισίου στην πράξη, είναι οι εξής:

 

α) Όταν ψηφίστηκε το Σύνταγμα του 1975 και μέχρι το έτος 1980, η Ελλάδα δεν είχε ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Σήμερα ανήκει στο σκληρό πυρήνα της ΕΕ και άρα εκτός από τη συνταγματική τάξη λειτουργεί παράλληλα το Ευρωπαϊκό Κεκτημένο, το οποίο συχνά αποδεικνύεται ισχυρότερο τυπικά και ουσιαστικά ακόμα κι από το Σύνταγμα.

 

β) Η Συμφωνία της Μπολόνια το έτος 1999 για την εναρμόνιση των πολιτικών Ανώτατης Εκπαίδευσης στην ΕΕ.

 

γ) Η δημιουργία Ενιαίου Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης που υπογράφηκε από 44 κράτη μετεξελίσσει σταδιακά την εκπαίδευση από αποκλειστικά εθνική πολιτική σε πολιτική συναρμοδιότητας.

 

δ) Η προσθήκη στο άρθρο 28 Συντάγματος της ερμηνευτικής δήλωσης κατά την αναθεώρηση του 2001, όπου ενθαρρύνεται η ευρωπαϊκή και όχι η στενά γραμματική ερμηνεία εναρμόνισης του Συντάγματος με την Ευρωπαϊκή έννομη τάξη.

 

ε) Η πρόσφατη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων τους Ανθρώπου, του Δικαστηρίου Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Συμβουλίου Επικρατείας που σύμφωνα με την GATS αναγνωρίζουν όλα τα επαγγελματικά δικαιώματα στους αποφοίτους ιδιωτικών κολλεγίων που βρίσκονται σε σχέση δικαιόχρησης με ξένα Πανεπιστήμια εκτός των ακαδημαϊκών δικαιωμάτων

και τέλος

 

ε) Η απόφαση C-66/18 Οκτ. 2020 του Δικαστηρίου Ευρωπαϊκής Ένωσης - Ευρωπαϊκή Ένωση κατά Ουγγαρίας για τη λειτουργία, διδασκαλία και παροχή τίτλων σπουδών ιδιωτικού Πανεπιστημίου στο εσωτερικό, αρκεί η έδρα να βρίσκεται σε χώρες εκτός ΕΕ και ΕΟΧ σε κράτη συμβαλλόμενα με την Συμφωνία υπηρεσιών (GATS).

 

Η ψήφιση του ν. 5094/14 Μαρτίου 2024 για τη δημιουργία Παραρτημάτων Ξένων Πανεπιστημίων στην Ελλάδα πριν την αναθεώρηση του άρθρου 16 Συντ. δημιουργεί ρήγμα στην μέχρι σήμερα στενή γραμματική ερμηνεία και προχωρά σε μια ανοιχτή ερμηνεία του πνεύματος της συνταγματικής διάταξης, λαμβάνοντας υπόψιν το σύγχρονο Ευρωπαϊκό περιβάλλον μέσα στο οποίο αυτή πρέπει να λειτουργήσει.

 

Άλλωστε το δίλημμα, αν ο πάροχος εκπαιδευτικών υπηρεσιών πρέπει να είναι δημόσιος ή ιδιωτικός, είναι πλέον διεθνώς παρωχημένο, ακόμα και σε κρατικιστικά καθεστώτα, όπως η Κίνα ή σε χώρες με χαμηλή εκπαιδευτική παράδοση, όπως η Τουρκία. Τα νέα ζητούμενα στη διεθνή εκπαιδευτική αγορά είναι η υψηλή ποιότητα εκπαίδευσης και η προσβασιμότητα για όλους, δηλαδή, η διασφάλιση της ισότητας ευκαιριών ανεξάρτητα από οικονομική ή φυσική κατάσταση, κοινωνική θέση, καταγωγή, τόπο κατοικίας, ηλικία κλπ.

 

Η μεταβολή αυτή στην Ανώτατη Εκπαίδευση στην Ελλάδα δεν θίγει τη συνταγματική επιταγή για δημόσια δωρεάν παιδεία που αφορά ούτως ή άλλως μόνο στους επιτυχόντες των Πανελλαδικών Εξετάσεων.

 

Τα Παραρτήματα ξένων αναγνωρισμένων και ισοτιμημένων πανεπιστημίων, ιδιωτικών ή δημοσίων, που μέχρι σήμερα κάποια παρείχαν τίτλους με αναγνωρισμένα επαγγελματικά δικαιώματα μέσω κολλεγίων με συμβάσεις δικαιόχρησης, τώρα τελούν πλέον υπό την εποπτεία, όχι μόνο του μητρικού ξένου πανεπιστημίου αλλά και του Ελληνικού Κράτους από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης, η οποία παρεμβαίνει, όχι μόνο τυπικά αλλά και ουσιαστικά στον έλεγχο ποιότητας.

 

Η δημιουργία ενός νέου τύπου Νομικού Προσώπου που θα ονομάζεται Νομικό Πρόσωπο Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης διευρύνει την ελευθερία επιλογής των νέων Ελλήνων.

 

Τα νέα παραρτήματα δεν απευθύνονται περιοριστικά μόνο σε όσους διασφάλισαν την ελάχιστη βάση στις Πανελλαδικές και απέτυχαν να εισαχθούν στα δημόσια ΑΕΙ αλλά και σε άλλες μεγάλες κατηγορίες, όπως οι επιδιώκοντες δεύτερο πτυχίο για την κατοχύρωση συγκεκριμένων επαγγελματικών δικαιωμάτων που δεν χωρούν στον περιορισμένο αριθμό των κατατακτηρίων εξετάσεων των δημοσίων πανεπιστημίων.

 

Επίσης αυτοί που αποφάσισαν συνειδητά να σπουδάσουν σε μεγαλύτερη ηλικία, διότι νεότεροι είχαν οικονομικές δυσκολίες ή γιατί θέλουν να βελτιώσουν την επαγγελματική τους κατάσταση.

 

Τα παραρτήματα είναι ελκυστικά για τον επαναπατρισμό Ελλήνων φοιτητών του εξωτερικού και νέων που δεν έχουν ίσως τη δυνατότητα να σπουδάσουν στο εξωτερικό ή διεθνών φοιτητών που θα προτιμούσαν να σπουδάσουν στην Ελλάδα.

 

Η νομοθετική πρωτοβουλία του Υπουργείου Παιδείας δεν απελευθέρωσε πλήρως τις επιλογές, ούτε εξαφάνισε τις χρόνιες στρεβλώσεις που προκάλεσε η επιμονή της κρατικιστικής και συντεχνιακής αντίληψης στο μονόδρομο του κρατικού μονοπωλίου.

 

Για να ολοκληρωθεί με πληρότητα η μεταρρύθμιση αυτή, απαιτείται και η αναθεώρηση του άρθρου 16 Συντ. τόσο για την απελευθέρωση των υγιών δυνάμεων της ελληνικής αγοράς και κοινωνίας όσο και των δημιουργικών δυνάμεων του δημοσίου πανεπιστημίου.

 

Ο νέος νόμος παρά τις όποιες αδυναμίες του, αν εφαρμοστεί με αυστηρότητα και συνέπεια, όπως ήδη γίνεται, δείχνει το δρόμο προς τον Συνταγματικό νομοθέτη που έρχεται, προδιαγράφοντας ίσως την μετεξέλιξη της Ελλάδας σε σημαντικό διεθνές εκπαιδευτικό κέντρο.

 

 

4. Οι συνέπειες της μονοπωλιακής λογικής στο Δημόσιο Πανεπιστήμιο

 

Η απουσία άμιλλας καθήλωσε σημαντικές επιστημονικές δυνάμεις του Δημοσίου Πανεπιστημίου και έκλεισε την πόρτα σε πολλές άλλες, διαμορφώνοντας επί χρόνια ένα αρτηριοσκληρωτικό σύστημα διοίκησης, αξιολόγησης και λειτουργίας.

 

Η δικαιολογία της υποχρηματοδότησης καταρρίπτεται, διότι ιδιαιτέρως πριν την κρίση τα Ελληνικά ΑΕΙ ήταν τα 4α καλύτερα χρηματοδοτούμενα από το κράτος στην Ευρωζώνη, αλλά παράλληλα τα τελευταία στα Κράτη - Μέλη της ΕΕ συνολικά, διότι αντλούσαν ελάχιστους πόρους από την αγορά, λόγω έλλειψης εμπιστοσύνης στο δημόσιο συχνά κομματικοποιημένο management που ήταν και παραμένει πρωτίστως καθηγητοκεντρικό.

 

Δεν κερδίζει από την έρευνα το Ίδρυμα για να ανταμείβει τους λειτουργούς του, αλλά κερδίζει ο λειτουργός ιδιωτικά (καθηγητής και δικηγόρος/γιατρός/μηχανικός κλπ) χρησιμοποιώντας τον επιστημονικό τίτλο που του προσέφερε το ίδρυμα μόνο για τον εαυτό του.

 

Πλούσιες υποδομές και ικανότατο επιστημονικό δυναμικό απαξιώνονται, διότι αξιοποιούνται μονοδιάστατα, χωρίς να εκμεταλλεύονται τις δυνατότητες συνεργασίας με τον ιδιωτικό τομέα και χωρίς να συνδέονται ανταποδοτικά με την αγορά εργασίας. Για παράδειγμα, αναφέρεται ότι η Ελλάδα είναι μια ναυτική και τουριστική υπερδύναμη, χωρίς να διαθέτει όμως πανεπιστήμια προσανατολισμένα στην παραγωγή ειδικών για την συγκεκριμένη αγορά εργασίας. Κανείς δεν ασχολείται σοβαρά με τα επαγγέλματα του μέλλοντος, παρότι ο μοναδικός Ευρωπαϊκός Οργανισμός που φιλοξενείται στην Ελλάδα είναι το CEDEFOP στη Θεσσαλονίκη, o οποίος προωθεί την ενίσχυση της απασχολησιμότητας των αποφοίτων. Η Ελλάδα υπερπαράγει ειδικότητες κορεσμένες και έχει έλλειψη σε επιστημονικά αντικείμενα αιχμής, σε επαγγέλματα του μέλλοντος, διότι τα αντανακλαστικά του Δημοσίου Πανεπιστημίου δεν επικοινωνούν συχνά με τις ταχύτητες της αγοράς εργασίας και τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας.

 

 

Ενδεικτικά παραδείγματα μιας άλλης λογικής είναι οι ΗΠΑ, όπου η συνεργασία πριν χρόνια του περιφερειακού πανεπιστημίου Clemsen με την εταιρεία BMW που βρίσκονταν σε απόσταση 80 χλμ., στο πλαίσιο του προγράμματος «International Center for Automotive Research», του διασφάλισε 10 δις δολάρια ερευνητική χορηγία για το τμήμα Μηχανολόγων που εκπαιδεύτηκαν από ειδικούς της βιομηχανίας και στη συνέχεια προσελήφθησαν από αυτή. Η βιομηχανία διασφάλισε έτσι χαμηλότερο κόστος παραγωγής και υψηλότερη ποιότητα, ενώ το Πανεπιστήμιο εκτινάχθηκε στα 20 καλύτερα των ΗΠΑ στο συγκεκριμένο τομέα.

 

Αντίστοιχες συνέργειες εντοπίζονται στο Πανεπιστήμιο Berkeley της Καλιφόρνιας, όπου γνωστή φαρμακοβιομηχανία επένδυσε ερευνητικά 25 δις δολάρια για την παραγωγή νέας γενιάς φαρμάκων καθώς και στα Πανεπιστήμια της Νότιας Καρολίνας από τοπικές Κλωστοϋφαντουργίες. Στις ΗΠΑ οι δωρητές μόνο το έτος 2004 δαπάνησαν 24,4 δις σε πανεπιστήμια τα οποία κερδίζουν πάνω από 1 δις ετησίως από royalties και άλλα δικαιώματα αξιοποίησης εφευρέσεων.

 

 

5.  Οι επιπτώσεις της δικτατορίας των μετριοτήτων στην Ελλάδα και το όραμα του Ιωάννη Καποδίστρια

 

Στοίχισε ακριβά μέχρι σήμερα το κρατικό μονοπώλιο στην Ανώτατη Εκπαίδευση, διότι απέκλεισε την Ελλάδα από μια δυναμική διεθνή εκπαιδευτική αγορά που αναπτύσσεται ραγδαία, η οποία από τη δεκαετία του 2000 συμπεριλαμβάνει πάνω από το 2% των φοιτητών που συνεχώς αυξάνονται και διακινεί από τότε πάνω από 30 δις δολάρια μόνο από δίδακτρα που από το έτος 2003 σύμφωνα με τον Ο.Ο.Σ.Α αυξάνονται ετησίως κατά 7%.

 

Από αυτή την αγορά η Ελλάδα είναι εντελώς απούσα λόγω της τραγικής ιδεοληψίας κάποιων πολιτικών δυνάμεων ή ξεπερασμένων συντεχνιακών κατεστημένων που συναποτελούν τη δικτατορία των μετριοτήτων.

 

Αυτά, την ίδια στιγμή, που κράτη με μηδενική εκπαιδευτική παράδοση αναπτύσσουν την ιδιωτική ή δημόσια εκπαίδευση τους προσελκύοντας διεθνείς φοιτητές και ιδιωτικές χορηγίες. Η Τουρκία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Τσεχία, η Βόρεια Μακεδονία, ακόμα και η κομμουνιστική Κίνα, κερδίζουν καθημερινά μεγάλο μερίδιο της διεθνούς εκπαιδευτικής αγοράς που σίγουρα αν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις θα επέλεγε την Ελλάδα.

 

Μεγάλη κερδισμένη της Ελλαδικής φοβικότητας και ιδεοληψίας είναι η Κυπριακή Δημοκρατία που έχοντας αναπτύξει δημόσια και ιδιωτικά Πανεπιστήμια προσέλκυσε χιλιάδες Έλληνες και ξένους Καθηγητές, Ερευνητές και φοιτητές, περίπου 90 εθνικότητες, διασφαλίζοντας το 6% του ΑΕΠ της από την Ανώτατη Εκπαίδευση και επιτυγχάνοντας για κάποια από τα νέα ΑΕΙ υψηλές θέσεις ακόμα και στην πρώτη χιλιάδα της διεθνούς αξιολογικής κατάταξης, όχι σε 200 αλλά μόλις σε 10 χρόνια.

 

Η Ελληνική εμμονή στο κρατικό μονοπώλιο δεν στοιχίζει μόνο την απώλεια ελληνικών εγκεφάλων στο εξωτερικό αλλά και απίστευτων κεφαλαίων που θα μπορούσαν να εισέλθουν. Αυτό μπορεί κανείς να το συνειδητοποιήσει, αν μελετήσει για παράδειγμα την αγορά του Λονδίνου το έτος 2015. Μόνο οι συμφωνίες που υπογράφηκαν για φοιτητικά καταλύματα ανέρχονται στις 3,5 δις στερλίνες, δηλαδή 4,8 δις ευρώ. Η Βρετανία διέθετε πριν το Brexit 1,8 εκ αλλοδαπούς φοιτητές, αλλά με στοιχεία μόνο 525.000 φοιτητικές κλίνες. Αυτό αύξησε τα ενοίκια κατά 3-4% ετησίως δημιουργώντας απίστευτη ανάπτυξη στην οικοδομή. Αντίστοιχη κατάσταση βιώνει τα τελευταία χρόνια η Κύπρος αξιοποιώντας ακόμα και τις συνέπειες του Brexit.

 

Η απελευθέρωση της ελληνικής αγοράς Ανώτατης Εκπαίδευσης από το κρατικό μονοπώλιο και η συνύπαρξη δημοσίου και μη κρατικού Πανεπιστημίου :

 

α) Θα αναδείκνυε τις επιστημονικές δυνάμεις του ντόπιου και του Οικουμενικού Ελληνισμού.

 

β) Θα συνέβαλε στον επαναπατρισμό νέων επιστημόνων που θα γινόταν φορείς νέας γνώσης και νοοτροπίας ακόμα κι αν εργαζόταν ή σπούδαζαν εποχικά στην Ελλάδα.

 

γ) Όλα τα Ελληνικά Πανεπιστήμια δημόσια ή ιδιωτικά θα προσέλκυαν χιλιάδες ξένους φοιτητές στην Ελλάδα δημιουργώντας μια νέα πηγή για το ΑΕΠ ισχυρότερη ακόμα και από τον τουρισμό, διότι κάθε φοιτητής έχει υπολογιστεί ότι προκαλεί κατά μέσο όρο 7-8 επισκέψεις τρίτων στον τόπο σπουδών του.

 

δ) Μέσα από τους μετέχοντες της Ελληνικής Παιδείας θα μπορούσε να ξαναγεννηθεί ένα πανίσχυρο διεθνές δίκτυο φιλελληνισμού που θα ενίσχυε την εξωστρέφεια της εθνικής οικονομίας και θα προωθούσε αποτελεσματικά στο μέλλον δια των αποφοίτων του τα εθνικά μας δίκαια πολλαπλασιάζοντας τις διεθνείς μας συμμαχίες.

 

ε) Η μετεξέλιξη της Ελλάδας σε σημαντικό διεθνές περιφερειακό εκπαιδευτικό κέντρο θα δημιουργούσε πολλές και ποιοτικές θέσεις εργασίας για απλούς ή εξειδικευμένους εργαζόμενους και σίγουρα η πανεπιστημιακή έρευνα θα ενίσχυε τις δυνατότητες της Ελληνικής αγοράς σε πολλά πεδία που οι Έλληνες διαπρέπουν διεθνώς.

 

Για τους λόγους αυτούς η Νέα Δημοκρατία προτείνει την αναθεώρηση του άρθρου 16 Σ. στην κατεύθυνση της συνύπαρξης Δημοσίων και Ιδιωτικών ή Μη Κρατικών Μη Κερδοσκοπικών Πανεπιστημίων που θα ονομάζονται Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης.

 

Η αλλαγή αυτή αφορά τόσο στο το Πολιτιστικό Σύνταγμα, γιατί είναι ταυτοτική μια διάταξη που διευρύνει την ελευθερία εκπαιδευτικής επιλογής των νέων ανθρώπων, οι οποίοι δεν μπόρεσαν ή δεν θέλησαν να σπουδάσουν νωρίτερα και δεν είχαν, ούτε έχουν τη δυνατότητα να ξενιτευτούν. Αφορά όμως αυτή η μεταρρύθμιση και στο Οικονομικό Σύνταγμα, διότι πρόκειται για μια αναπτυξιακή διάταξη που θα ενισχύσει την εξωστρέφεια της Εθνικής Οικονομίας και θα κεφαλαιοποιήσει τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας που είναι η Παιδεία και ο Πολιτισμός.

 

 

Η απελευθέρωση της Ανώτατης Εκπαίδευσης είναι βέβαιον ότι θα αφυπνίσει το δημιουργικό δαιμόνιο του Έλληνα και θα δικαιώσει το Όραμα του πρώτου Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια, ο οποίος εκτός από την Ανεξαρτησία της Πατρίδας, ήθελε να καταστήσει την Ελλάδα «Χώρα-Μήτρα», δηλαδή Ουδέτερο Ανεξάρτητο Κράτος, όπως η πρώτη Ομοσπονδία που ίδρυσε στην Ελβετία ως διεθνές οικονομικό κέντρο, αλλά με τη μορφή ενός  Παγκόσμιου Πανεπιστημίου, στο οποίο θα σπουδάζουν οι άριστοι του Κόσμου. Η δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια εμπόδισε τότε την πραγμάτωση του συνολικού του Οράματος[12].

 

Εύχομαι κάποιοι με τις επιλογές τους να μην ξαναδολοφονήσουν το ΕΘΝΙΚΟ ΟΡΑΜΑ.

Η Ελλάδα μπορεί βελτιώνοντας την ποιότητα μέσα από τη συνύπαρξη Δημόσιου και Μη Κρατικού Πανεπιστημίου, αναπτύσσοντας την άμιλλα αλλά και τη συνεργασία τους, να καταστεί Διεθνές Εκπαιδευτικό Κέντρο, επιβεβαιώνοντας την πρόβλεψη του νομπελίστα Οδυσσέα Ελύτη, ότι:

 

 «θα έλθει η στιγμή που ο πολιτισμός μας, θα μας συγκλονίσει με τη δύναμη της επικαιρότητας του…».